Góp mặt trong chương trình Kính Đa Chiều tập 65, tiến sĩ Sơn Cao Thắng, Trường Đại học Trà Vinh, sẽ cùng host Lê Đình Minh Ngọc mang đến những góc nhìn về nghệ thuật múa Khmer Nam Bộ. Từ các loại hình sân khấu truyền thống đến sự chuyển mình trong đời sống hiện đại, chương trình gợi mở cách một di sản văn hóa vẫn tiếp tục được gìn giữ và lan tỏa.
Trong dòng chảy văn hóa đa dạng của Đồng bằng sông Cửu Long, nghệ thuật múa và sân khấu Khmer Nam Bộ không chỉ là hình thức biểu diễn. Đây còn là một phần quan trọng trong đời sống tinh thần, tín ngưỡng và lễ hội của cộng đồng người Khmer.
Tại chương trình Kính Đa Chiều tập 65, host Lê Đình Minh Ngọc và tiến sĩ Sơn Cao Thắng sẽ cùng khán giả tìm hiểu những đặc trưng của múa Khmer Nam Bộ, cũng như cách loại hình nghệ thuật này thích nghi trong đời sống đương đại.
Những loại hình sân khấu đặc trưng của người Khmer Nam Bộ
Theo tiến sĩ Sơn Cao Thắng, múa Khmer gắn liền với nhiều loại hình sân khấu truyền thống, trong đó có Rô Băm. Đây là loại hình vũ kịch mặt nạ, lấy cảm hứng từ sử thi Ramayana và được người Khmer bản địa hóa thành Riêm Kê.
Điểm đặc trưng của Rô Băm nằm ở hệ thống mặt nạ, nhân vật và âm nhạc giàu tính nghi lễ. Không chỉ mang giá trị biểu diễn, loại hình này còn gửi gắm triết lý “thiện thắng ác”, một quan niệm có vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của người Khmer.
Bên cạnh Rô Băm, chương trình cũng nhắc đến Dù Kê, hay còn gọi là Lakhon Bassac. Ra đời vào những năm 20 của thế kỷ XX tại khu vực sông Hậu, Dù Kê có cốt truyện rõ ràng, giàu tính kịch và kết hợp giữa âm nhạc truyền thống với nhạc cụ hiện đại.
Một loại hình khác là Dì Kê, phổ biến tại khu vực Ô Lâm, An Giang. Loại hình này chịu ảnh hưởng từ văn hóa Chăm và khu vực đảo Java, qua đó góp phần tạo thêm sắc thái riêng cho sân khấu Khmer Nam Bộ.
Di sản chuyển động giữa truyền thống và hiện đại
Từ các loại hình sân khấu tiêu biểu, chương trình mở rộng góc nhìn khi so sánh múa Khmer Nam Bộ với múa Khmer tại Campuchia.
Theo tiến sĩ Sơn Cao Thắng, hai dòng nghệ thuật có chung nền tảng văn hóa, tôn giáo, ngôn ngữ và chữ viết. Tuy nhiên, sự khác biệt nằm ở không gian phát triển. Nếu múa Khmer tại Campuchia mang đậm tính cung đình và có hệ thống quy chuẩn nghiêm ngặt, múa Khmer Nam Bộ lại linh hoạt hơn khi phát triển trong đời sống dân gian, nghi lễ và sân khấu.
Chính sự linh hoạt này giúp múa Khmer Nam Bộ không chỉ được bảo tồn, mà còn tiếp tục thích nghi với đời sống hiện đại. Nghệ thuật vì thế không đứng yên trong quá khứ, mà trở thành một di sản sống, được cộng đồng gìn giữ qua từng thế hệ.
Chương trình Kính Đa Chiều với chủ đề “Nghệ thuật múa Khmer Nam Bộ” sẽ phát sóng lúc 18h50 ngày 27/4/2026 trên VTV9. Chương trình do VTV9 phối hợp Jet Studio thực hiện.
Thùy Minh.
